हामीले बिर्सेको योजना

हामीले सहरी योजनालाई गम्भीरतापूर्वक लिन किन छाड्यौँ र यसको असर हामीले हरेक दिन कसरी भोगिरहेका छौ ।
कसैलाई सहरी योजना भनेको के हो भनेर सोध्दा उसले सायद कुनै सरकारी कार्यालय, ठूलो नक्सा वा भू उपयोगसम्बन्धी नियमबारे छलफल गरिरहेको समिति सम्झन सक्छ। यस्तो बुझाइ स्वाभाविक पनि हो। तर सहरी योजनाको वास्तविक अर्थ यतिमै सीमित हुँदैन। योजना त तपाईं बिहान उठ्ने क्षणदेखि नै सुरु हुन्छ। तपाईंको घरको बाटो कति फराकिलो छ, ढोकाबाहिरको खुड्किलो कति अग्लो छ, सडकमा सहज रूपमा हिँड्न मिल्ने ठाउँ छ कि छैन, धेरैपटक घुमिरहनु नपरी गाडी पार्क गर्ने ठाउँ भेटिन्छ कि भेटिँदैन, वा तपाईंले प्रयोग गरिरहेको साइकल लेन आवश्यक परेको ठाउँमै अचानक समाप्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने सबै कुरा योजनासँग जोडिएका विषय हुन्। बिहानको कफी पिउँदासम्म तपाईं योजनासम्बन्धी धेरै निर्णयको प्रभाव भोगिसक्नुभएको हुन्छ।
योजनासँग जोडिएको एउटा सामान्य दिन ।
आफ्नै बिहानलाई सम्झनुहोस्। तपाईंको भर्‍याङ कति चौडा छ, बत्तीको स्विच कहाँ राखिएको छ, बच्चा राख्ने स्ट्रोलर भित्तामा नठोक्किई सजिलै मोडिन सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुरा तपाईं त्यहाँ बस्न आउनुभन्दा धेरै वर्षअघि नै कसैले तय गरिसकेको हुन्छ। त्यहाँ वास्तवमा कस्ता मानिसहरू बस्नेछन् भन्ने कुरालाई त्यतिबेला पर्याप्त ध्यान दिइएको नहुन पनि सक्छ।
घरबाट बाहिर निस्कनुहोस्। त्यहाँ र्‍याम्प छ कि छैन? तपाईंका वृद्ध छिमेकीले त्यसलाई सजिलै प्रयोग गर्न सक्छन् कि सक्दैनन्? कि त्यो केवल कागजमा नियम पूरा गरेको देखाउनका लागि मात्र बनाइएको छ? अगाडि हिँड्दै जाँदा पदमार्ग छ कि छैन भनेर हेर्नुहोस्। छ भने दुई जना मानिस आमनेसामने हिँड्दा दुवैलाई पुग्ने ठाउँ छ कि छैन? छैन भने एक जनाले सडकतर्फ पाइला चाल्नुपर्ने अवस्था आउँछ।
गाडी लिएर कतै जानुभयो भने पार्किङ खोज्दै दस मिनेट बित्न सक्छ। त्यसमाथि डेलिभरी भ्यानले खुला रहेको एउटा मात्र लेन रोकिदिन सक्छ। साइकलमा जान खोज्नुभयो भने तपाईंले प्रयोग गरिरहेको साइकल लेन आवश्यक परेको ठाउँमै अचानक सकिन सक्छ।
काममा पुगेर क्याफेटेरियामा पस्दा पनि योजनाको प्रभाव देखिन्छ। मानिसहरू आरामसँग बसेर खाना खान सक्ने गरी ठाउँ बनाइएको छ कि छैन? कि ठाउँको प्रयोग कसरी हुन्छ भन्नेबारे पर्याप्त विचार नगरिएका कारण सबै जना काउन्टर वरिपरि उभिनुपरेको छ?
साँझ घर फर्केर धारो खोल्दा पनि योजनाको कुरा आउँछ। पानी आउँछ कि आउँदैन? वा साँझ छ बजे पानी बन्द हुने भएकाले तपाईंको पूरै टोलले पहिले नै बाल्टिन भरेर राख्न सिकिसकेको छ?
यीमध्ये कुनै पनि कुरा संयोगले भएको होइन। यी सबैको पछाडि कुनै न कुनै योजनासम्बन्धी निर्णय छ। कतिपय अवस्थामा भने निर्णय नै नभएको परिणाम पनि हो।
कुनै सहरलाई खराब योजनाबद्ध भएको भनिँदा प्रायः ट्राफिक जाम वा सहरको अनियन्त्रित विस्तारजस्ता ठूला विषयको कुरा गरिन्छ। तर मानिसले ट्राफिक जामलाई कुनै अमूर्त समस्याका रूपमा अनुभव गर्दैन। उसले त्यसलाई आफ्नो घरको भर्‍याङ, र्‍याम्प, नभएको पदमार्ग, बीचमै सकिएको साइकल लेन वा पानी नआउने धाराका रूपमा अनुभव गर्छ। त्यसैले योजनाको मूल्याङ्कन पनि मानिसले दैनिक जीवनमा भोग्ने यिनै साना कुराबाट सुरु हुनुपर्छ।
योजना पछि सोचिने विषय बन्नु हुँदैन ।
धेरै तीव्र गतिमा विकास भइरहेका सहरहरूमा मात्र होइन, धेरै पुराना सहरहरूमा पनि इन्जिनियरिङले पहिले बाटो देखाउँछ र योजना पछि आउँछ। ट्राफिक व्यवस्थापन गर्न सडक चाहिन्छ भनेर सडक बनाइन्छ अनि त्यसपछि त्यसलाई सही ठहर्‍याउन योजना तयार गरिन्छ। जमिन उपलब्ध छ र त्यसबाट आर्थिक लाभ लिन सकिन्छ भनेर बस्ती विकास गरिन्छ। त्यसपछि पानीका पाइप, ढल निकास र सार्वजनिक यातायातजस्ता कुराहरू मिलाउने प्रयास गरिन्छ।
हुनुपर्ने क्रम भने पहिले योजना, त्यसपछि डिजाइन र अन्त्यमा निर्माण हो। तर धेरै ठाउँमा व्यवहार यसको ठीक उल्टो हुन्छ। पहिले निर्माण हुन्छ र योजनाको कुरा पछि आउँछ। कहिलेकाहीँ त योजना बनाउने अवसर नै आउँदैन।
यसरी बनेको सहर इन्जिनियरिङको हिसाबले हेर्दा चलिरहेको देखिन सक्छ। सडकमा गाडी चल्छन् र पाइपबाट पानी आउँछ। तर मानिसको दैनिक जीवनका लागि भने त्यस्तो सहर सहज नहुन सक्छ। पैदल हिँड्न असुरक्षित हुन सक्छ, मर्मत सम्भार महँगो पर्न सक्छ र सहरको विकासबाट लाभ पाउने मानिसहरूबीच पनि असमानता हुन सक्छ।
यसको एउटा कारण इन्जिनियरिङका उपलब्धि देखाउन सजिलो हुनु पनि हो। पुल कहिले उद्घाटन भयो भनेर भन्न सकिन्छ। सडक बनेपछि उद्घाटन कार्यक्रम गर्न सकिन्छ। योजनाको उपलब्धि भने त्यति छिटो देखिँदैन। योजना समय लाग्ने प्रक्रिया हो। यसमा धेरै मानिससँग छलफल गर्नुपर्छ र विभिन्न आवश्यकताबीच सन्तुलन खोज्नुपर्छ। यसको वास्तविक परिणाम कहिलेकाहीँ दशकौँपछि मात्र देखिन्छ।
राजनीतिक रूपमा पनि पुल वा सडकको उद्घाटन तत्काल देखिने उपलब्धि हो। तर त्यसको आधार तयार गर्ने दीर्घकालीन योजना त्यति देखिँदैन। यही कारणले योजना कहिलेकाहीँ निरन्तर छलफल र सहभागिताको प्रक्रिया नभएर कानुनले माग गरेको एउटा कागज तयार गर्ने औपचारिकतामा सीमित हुन पुग्छ।
राम्रो योजना बनाउन के चाहिन्छ?
राम्रो योजना कुनै एउटा प्राविधिक काम पूरा गरेर सकिने प्रक्रिया होइन। यो विज्ञता, उपलब्ध स्रोत, भविष्यका सम्भावना र सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा त्यहाँ बस्ने मानिसहरूबीच निरन्तर छलफल र समन्वयको प्रक्रिया हो।
आज गरिएको निर्णयसँग मानिसहरूले आगामी तीस वर्षसम्म जीवन बिताउनुपर्ने हुन सक्छ। त्यसैले डिजाइन अन्तिम रूप दिनुअघि नै स्थानीय बासिन्दासँग बसेर कुरा गर्न आवश्यक हुन्छ। निर्णय भइसकेपछि उनीहरूको विचार सोध्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन।छलफलमा मानिसहरूले व्यक्त गरेका अनुभव र सुझावलाई एउटा औपचारिक प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने कुरा भनेर मात्र हेर्नु हुँदैन। ती विचार योजनाका लागि महत्वपूर्ण सूचना हुन्।
कुनै कुरा वास्तवमै उपयुक्त छ कि छैन भन्ने कुरा त्यसलाई प्रयोग गर्ने मानिसबाट सबैभन्दा राम्रोसँग बुझ्न सकिन्छ। उदाहरणका लागि अपाङ्गता भएका व्यक्तिले प्रयोग गर्ने र्‍याम्पलाई लिन सकिन्छ। इन्जिनियरले भवन निर्माणसम्बन्धी मापदण्ड पूरा हुने गरी र्‍याम्पको ढलानको हिसाब निकाल्न सक्छन्। तर त्यो र्‍याम्प वास्तवमै प्रयोग गर्न सहज छ कि छैन भन्ने कुरा ह्विलचेयर वा वाकर प्रयोग गर्ने व्यक्तिले बढी राम्रोसँग बताउन सक्छ। त्यसलाई दैनिक रूपमा प्रयोग गर्ने व्यक्तिको अनुभवलाई अरू कुनै गणनाले पूर्ण रूपमा बदल्न सक्दैन।
यही कुरा सडकमा पनि लागू हुन्छ। गाडीको निश्चित गतिलाई ध्यानमा राखेर सडकको लेन कति चौडा हुनुपर्छ भनेर गणना गर्न सकिन्छ। तर आवासीय क्षेत्रको सडक र राजमार्ग एउटै किसिमको हुँदैन। छिमेकको सडक यस्तो हुनुपर्छ जहाँ पैदलयात्रीले सडक पार गर्दा सुरक्षित महसुस गरून्, सडकको छेउमा हिँड्दा सहज महसुस गरून् र आफ्ना बच्चालाई पनि त्यही बाटोमा हिँड्न दिन सकून्। यस्तो कुरा केवल ट्राफिकको गणनाबाट थाहा हुँदैन। सडकमा हिँड्ने मानिससँग कुरा गर्नुपर्छ।
यसको अर्थ भविष्यका अनुमान, उपलब्ध स्रोत वा लागत लाभ विश्लेषण आवश्यक छैन भन्ने होइन। यी सबैको आफ्नो महत्वपूर्ण स्थान छ। तर लागत लाभ विश्लेषण धेरैमध्ये एउटा उपकरण मात्र हो। यसलाई नै सम्पूर्ण निर्णय प्रक्रियाको आधार मान्दा पैसामा सजिलै मापन गर्न सकिने विषयहरू बढी महत्वपूर्ण बन्न सक्छन्। उदाहरणका लागि यात्रा समय बचत, निर्माण लागत वा अनुमानित आम्दानी।
तर मानवीय गरिमा, सुरक्षा र घरबाट केही ब्लक टाढा रहेको मन्दिरसम्म एउटी वृद्ध आमाले सहज रूपमा हिँडेर जान सक्ने अवस्था जस्ता कुरा पैसामा सजिलै मापन गर्न सकिँदैन। यस्ता पक्षलाई पनि योजनामा महत्व दिनुपर्छ। केवल संख्यामा आधारित भएर निर्णय गर्दा प्राविधिक रूपमा प्रभावकारी देखिने तर मानिसहरूलाई बस्न सहज नहुने परियोजना बन्न सक्छ।
राम्रोसँग योजनाबद्ध सहर कस्तो हुन्छ ?
राम्रो सहर भनेको चौडा सडक वा अग्ला भवन भएको सहर मात्र होइन। मानिसको दैनिक जीवन कति सहज छ भन्ने कुरा बढी महत्वपूर्ण हुन्छ।पदमार्गहरू हुनुपर्छ र ती वास्तवमै मानिसलाई गन्तव्यसम्म पुर्‍याउने खालका हुनुपर्छ। र्‍याम्पहरू निरीक्षणका लागि मात्र नभई मानिसले प्रयोग गर्न सक्ने हुनुपर्छ। बस सेवा सबैभन्दा धेरै आवाज उठाउने ठाउँमा मात्र होइन, वास्तवमै आवश्यक पर्ने बस्तीमा पनि पुग्नुपर्छ।पार्किङसम्बन्धी नीतिले सबै मानिससँग गाडी हुन्छ भन्ने मान्यता राख्नु हुँदैन। पानी, विद्युत् र ढल निकासजस्ता आधारभूत सेवाको योजना मानिसहरू बसोबास गर्नुअघि नै बनाइनुपर्छ। मानिसहरू बसिसकेपछि समस्या समाधान गर्न दौडिनुपर्ने अवस्था आउनु हुँदैन।
घर, पसल र काम गर्ने ठाउँहरू सम्भव भएसम्म नजिक हुने गरी भू उपयोगको व्यवस्था गर्न सकिन्छ। यसो गर्दा हरेक सानो कामका लागि गाडी प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता कम हुन्छ। राम्रो योजनाबद्ध सहरमा मानिसहरूले आफ्नो आवाज योजनामा देख्न सक्छन्। यसको अर्थ सबैको इच्छा पूरा हुन्छ भन्ने होइन। त्यस्तो गर्नु सम्भव पनि हुँदैन। तर विभिन्न विकल्पबीच किन एउटा निर्णय गरियो भन्ने कुरा मानिसहरूलाई बुझाइन्छ र उनीहरूसँग छलफल गरिन्छ।
योजना अध्ययनमा नागरिक सहभागितालाई विभिन्न तहमा हेर्ने गरिएको छ। कतै सहभागिता केवल औपचारिकतामा सीमित हुन्छ र त्यसले कुनै वास्तविक परिवर्तन ल्याउँदैन। कतै भने समुदायले निर्णयको परिणाममा वास्तविक प्रभाव पार्न सक्छ। धेरै सहरहरू अझै पनि सहभागिताको तल्लो तहमा छन्। राम्रो योजना बनाउने सहरले भने समुदायको वास्तविक सहभागितालाई जानाजानी अघि बढाउँछ।
दिगोपनको स्थान
दिगोपनलाई प्रायः योजनाको अन्तिम चरणमा थपिने विषयका रूपमा हेर्ने गरिन्छ। सोलार प्यानल वा हरित छानाजस्ता विषयलाई मुख्य निर्णय भइसकेपछि थप्ने गरिएको देखिन्छ। तर दिगोपन योजना बनाउने सुरुदेखि नै समावेश हुनुपर्छ। आज मानिसका लागि के राम्रो हुन्छ भन्ने मात्र होइन, आगामी पचास वर्षसम्म त्यसलाई सञ्चालन र मर्मत गर्न कति खर्च लाग्छ र त्यो खर्च वहन गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने कुरा पनि सोच्नुपर्छ। बदलिँदो जलवायुका कारण भविष्यमा आउन सक्ने बाढीलाई ढल निकास प्रणालीले धान्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न पनि गर्नुपर्छ। तीस वर्षअघि आएको एउटा ठूलो वर्षालाई मात्र आधार मान्नु पर्याप्त नहुन सक्छ।
गाडीमा पूर्ण रूपमा निर्भर भएर बनाइएको बस्ती भविष्यमा इन्धनको मूल्य बढ्दा कसरी चल्छ भन्ने कुरा पनि सोच्नुपर्छ। त्यस्तै, त्यहाँ बस्ने मानिसहरू उमेर बढ्दै जाँदा गाडी चलाउन नसक्ने अवस्थामा पुगे भने त्यो बस्ती उनीहरूका लागि कति सहज रहन्छ भन्ने प्रश्न पनि महत्वपूर्ण हुन्छ।
यसरी हेर्दा दिगोपन भनेको वातावरणसँग सम्बन्धित एउटा अतिरिक्त विषय मात्र होइन। यो दशकौँ अगाडिको भविष्यलाई ध्यानमा राखेर सोच्ने तरिका हो। योजनाका अन्य पक्षमा जस्तै यसमा पनि मानिसहरूको सहभागिता आवश्यक हुन्छ। त्यसको परिणामसँग जीवन बिताउने मानिसहरूसँग छलफल नगरी केवल इन्जिनियरहरूले तयार गरेको दिगोपन योजनाले पनि अन्य योजनामा देखिने उस्तै समस्या ल्याउन सक्छ। संरचना निर्माण त हुन्छ तर त्यो वास्तवमा आवश्यक परेको कुरासँग पूर्ण रूपमा मेल नखान सक्छ।
विभिन्न दृष्टिले योजनाको महत्व
आर्थिक हिसाबले हेर्दा खराब योजना महँगो पर्न सक्छ। पहिले गलत संरचना बनाउन खर्च हुन्छ र पछि त्यसलाई सुधार्न फेरि खर्च गर्नुपर्छ। पहिले नै निर्माण भइसकेको बस्तीमा पदमार्ग, ढल निकास वा बस सेवा थप्नु सुरुदेखि नै योजनामा समावेश गर्नुभन्दा धेरै महँगो हुन सक्छ।
सामाजिक रूपमा पनि योजनाको ठूलो प्रभाव हुन्छ। यसले सहरको जीवनमा कसले सहज रूपमा सहभागी हुन सक्छ भन्ने कुरामा प्रभाव पार्छ। उदाहरणका लागि वृद्ध मानिस अझै पनि पैदल बजारसम्म जान सक्छन् कि सक्दैनन् वा बच्चा अभिभावकले धेरै चिन्ता गर्नुनपर्ने गरी विद्यालय जान सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुरा पनि योजनासँग जोडिएको हुन्छ।
वातावरणीय रूपमा अहिले गरिएका निर्णयले आउने पुस्तालाई पनि असर गर्छ। बस्तीको घनत्व, हरित क्षेत्र र ढल निकाससम्बन्धी निर्णयले भविष्यमा सहरले गर्मी, बाढी र पानीको अभावलाई कसरी सामना गर्छ भन्ने कुरामा प्रभाव पार्न सक्छ।
राजनीतिक रूपमा पनि योजना महत्वपूर्ण छ। आफ्नै दैनिक जीवनलाई असर गर्ने भौतिक अवस्थाबारे साधारण मानिसले आफ्नो विचार राख्न र प्रभाव पार्न सक्ने केही महत्वपूर्ण अवसरमध्ये योजना निर्माण पनि एउटा हो। तर त्यसका लागि उनीहरूलाई वास्तवमै सोधिनु र सहभागी गराइनु आवश्यक हुन्छ।
योजनामा प्रायः छुट्ने मानिसहरू
खराब योजनाबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने मानिसहरू प्रायः योजना बनाउने ठाउँमा बसिरहेका हुँदैनन्। न्यून आय भएका परिवार, अनौपचारिक बस्तीमा बस्ने मानिसहरू, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, वृद्ध मानिसहरू र रातको समयमा सार्वजनिक स्थान प्रयोग गर्नुपर्ने महिलाहरू योजनासम्बन्धी छलफलबाट बाहिर पर्ने सम्भावना बढी हुन्छ। त्यसको असर पनि उनीहरूले नै बढी भोग्नुपर्छ।
पक्की सडक वा औपचारिक ठेगाना नभएको बस्ती सेवाका लागि बजेट बनाउँदा नक्सामै नदेखिने हुन सक्छ। वास्तविक ह्विलचेयर प्रयोगकर्ताको आवश्यकतालाई ध्यान नदिई केवल नियम पूरा गर्न बनाइएको र्‍याम्पले पहुँचको समस्या समाधान गर्दैन। बाहिरबाट हेर्दा पहुँचको व्यवस्था भएको जस्तो देखिए पनि वास्तविक प्रयोगकर्ताका लागि त्यो उपयोगी नहुन सक्छ। त्यस्तै, कम आय भएका मानिसहरू वास्तवमा जहाँ बस्छन् त्यसलाई ध्यान दिनुभन्दा योजनाकारहरूले उनीहरू कहाँ बस्छन् भनेर गरेको अनुमानका आधारमा बस रुट बनाइयो भने उनीहरूले सजिलै पुग्न सक्ने रोजगारीका अवसरसम्म पुग्न कठिन हुन सक्छ। यस्तो अवस्था धेरैपटक कसैको जानाजानी गरिएको उपेक्षाका कारण मात्र उत्पन्न हुँदैन। योजना विज्ञहरूको प्राविधिक कामका रूपमा मात्र हेरिँदा र कमजोर आवाज भएका मानिसहरूसँग पर्याप्त संवाद नगरिँदा यस्तो अवस्था आउन सक्छ।
वास्तविक सहभागिताका लागि समय र मेहनत चाहिन्छ। मानिसहरूले बोल्ने भाषामा सामग्री तयार गर्नुपर्छ। काम गर्ने मानिसहरूले सहभागी हुन सक्ने समयमा बैठक राख्नुपर्छ। अनौपचारिक बस्तीका मानिसहरूलाई उनीहरूले जानकारी नै नपाएको सार्वजनिक बैठकमा आउन पर्खनुभन्दा योजना बनाउने पक्षले उनीहरू बसेको ठाउँमै पुगेर कुरा गर्नुपर्छ। यी काम नगरिएमा बैठकमा धेरै स्रोत र प्रभाव भएका मानिसहरूको आवाज बढी सुनिन सक्छ। तर उनीहरू नै योजनाबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने मानिसहरू नहुन पनि सक्छन्।

अब के परिवर्तन गर्न आवश्यक छ
सबैभन्दा पहिले योजना बनाउने क्रममा परिवर्तन आवश्यक छ। योजना इन्जिनियरिङभन्दा अगाडि आउनुपर्छ। सडक, आवास योजना वा अन्य पूर्वाधार पहिले नै तयार गरिएको योजनाको आधारमा निर्माण हुनुपर्छ। त्यो योजनाले स्थानीय मानिसहरूको विचार, भविष्यका सम्भावना र दीर्घकालीन लागतलाई पहिले नै विचार गरेको हुनुपर्छ। पहिले निर्माण गरेर त्यसपछि त्यसलाई सही ठहर्‍याउन योजना बनाउने अभ्यासभन्दा यो तरिका बढी उपयुक्त हुन्छ।
नागरिक सहभागिता पनि केवल देखाउनका लागि हुनु हुँदैन। परियोजनाको डिजाइन लगभग तयार भइसकेपछि होइन, अझै धेरै कुरा छलफल गर्न सकिने सुरुआती चरणमै मानिसहरूलाई सहभागी गराउनुपर्छ।यसका लागि सुरुदेखि नै छलफल र सहभागिताका लागि पर्याप्त समय र बजेट छुट्याउन आवश्यक हुन्छ। समयसीमा नजिकिँदा सबैभन्दा पहिले कटौती गरिने विषयका रूपमा नागरिक सहभागितालाई हेर्नु उपयुक्त हुँदैन।
परियोजनाको मूल्याङ्कन गर्ने तरिका पनि फराकिलो हुनुपर्छ। लागत लाभ विश्लेषणको आफ्नो महत्व छ र त्यसलाई प्रक्रियाबाट हटाउनुपर्ने आवश्यकता छैन। तर त्यससँगै वास्तविक प्रयोगकर्ताहरूको अनुभव र सुझाव पनि सुन्नुपर्छ। कसले लाभ पाउँछ र को पछि पर्न सक्छ भन्ने कुरालाई पनि ध्यानपूर्वक हेर्नुपर्छ। विशेषगरी आफ्नो पक्ष राख्न कम अवसर भएका मानिसहरूलाई यसमा पर्याप्त स्थान दिनुपर्छ।
दिगोपनलाई पनि योजनाको सुरुआती चरणमै समावेश गर्नुपर्छ। वास्तविक निर्णय भइसकेपछि इन्जिनियरिङ डिजाइनमा थपिने विषयका रूपमा मात्र हेर्नु पर्याप्त हुँदैन।
योजनाबाट प्रायः बाहिर पर्ने मानिसहरूलाई प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिदिनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। न्यून आय भएका बासिन्दा, अनौपचारिक बस्तीका मानिसहरू, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र वृद्ध बासिन्दाहरूलाई उनीहरूको दैनिक जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने योजनाका विषयमा वास्तविक निर्णय प्रक्रियामा भूमिका दिन आवश्यक हुन्छ।
योजना भनेको केवल कागजमा तयार गरिने प्रक्रिया होइन। तपाईंको सडक सुरक्षित महसुस हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरासँग यसको सम्बन्ध छ। तपाईंको दैनिक यात्रा दस मिनेटमा पूरा हुन्छ कि नब्बे मिनेट लाग्छ भन्ने कुरासँग पनि यसको सम्बन्ध छ। तपाईंकी हजुरआमा अझै पनि पैदल बजारसम्म जान सक्नुहुन्छ कि सक्नुहुन्न भन्ने कुरासँग पनि यसको सम्बन्ध छ।
त्यसैले योजनालाई त्यसले असर पार्ने मानिसहरूको जीवनजत्तिकै गम्भीरतापूर्वक लिन आवश्यक छ। यसको सुरुआत कुनै ठूलो सरकारी कार्यालयबाट मात्र हुँदैन। हरेक बिहान तपाईं आफ्नै घरको ढोकाबाट बाहिर निस्कँदा चाल्ने पहिलो कदमबाट पनि योजना सुरु हुन्छ।
समीर नेपाल हाल Texas A&M University USA मा Urban and Regional Sciences विषयमा विद्यावारिधि (PhD) अध्ययनरत छन्। उहाँसँग मानवीय सहायता तथा विकासका क्षेत्रमा करिब १४ वर्षको व्यावसायिक अनुभव रहेको छ, जसमा विशेषगरी विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा विपद् व्यवस्थापनका क्षेत्रमा उहाँले महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँदै आउनुभएको छ।

उहाँको व्यावसायिक विशेषज्ञता सिभिल तथा भूकम्पीय इन्जिनियरिङ, सहरी तथा क्षेत्रीय योजना, र विपद् व्यवस्थापन जस्ता अन्तरसम्बन्धित विधिहरूमा सन्तुलित र बहुआयामिक रूपमा विकसित भएको छ। प्राविधिक ज्ञान, विकास अभ्यास र विपद् व्यवस्थापनलाई एकीकृत गर्दै सुरक्षित, उत्थानशील र दिगो समुदाय निर्माणमा उहाँको विशेष रुचि रहेको छ।

समीर नेपाल समुदाय तथा युवा सहभागिता र सशक्तीकरणप्रति विशेष रूपमा प्रतिबद्ध छन्। उहाँले विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूमा नेतृत्वदायी भूमिकामा रही संस्थागत विकास, सामुदायिक परिचालन तथा युवाको अर्थपूर्ण सहभागितालाई प्रवर्द्धन गर्न नेतृत्व प्रदान गर्नुभएको छ। उहाँको अनुभवले प्राविधिक विशेषज्ञता, विकास अभ्यास, नेतृत्व क्षमता र समुदायसँगको प्रत्यक्ष संलग्नताको समन्वयलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।
बेथानचोक साप्ताहिकबाट